Oprocentowanie mówi, ile rośnie kwota na koncie. Inflacja pokazuje zmianę cen. Żeby ocenić wynik oszczędzania, trzeba uwzględnić także podatek i porównać oba wyniki za ten sam okres.
10 000 zł, oprocentowanie 5% i inflacja 4%
To przykład modelowy za pełny rok, a nie aktualna oferta ani prognoza inflacji. Zakładamy jedną wypłatę odsetek na końcu roku, brak opłat i standardowy podatek od odsetek 19%.
| Etap | Obliczenie | Wynik |
|---|---|---|
| Kapitał początkowy | Wpłata | 10 000 zł |
| Odsetki brutto | 10 000 × 5% | 500 zł |
| Podatek | 500 × 19% | 95 zł |
| Saldo po podatku | 10 000 + 500 − 95 | 10 405 zł |
| Siła nabywcza w cenach początkowych | 10 405 / 1,04 | około 10 004,81 zł |
Nominalnie zarabiasz netto 405 zł, ale realnie około 4,81 zł, czyli 0,0481%. Bez podatku stopa realna wyniosłaby około 0,9615%, stąd często spotykane zaokrąglenie do 1%. Nie jest to wynik, który zostaje na zwykłej opodatkowanej lokacie.
Źródło stawki podatku: Ministerstwo Finansów — stawki i limity PIT. Przy częstszych wypłatach uwzględnij kapitalizację i zaokrąglenia podatku dla poszczególnych odsetek.
Wzór na realną stopę zwrotu
Stopa realna = (1 + stopa nominalna netto) / (1 + inflacja) − 1. Stopy wpisuj w postaci ułamków: 4,05% to 0,0405, a 4% to 0,04. W naszym przykładzie: 1,0405 / 1,04 − 1 ≈ 0,00048077, czyli 0,0481%.
Wzór ilorazowy jest dokładny dla przyjętych stóp i tego samego okresu. Odejmowanie inflacji od oprocentowania jest przybliżeniem. Dane o zmianie cen publikuje GUS. Twój koszyk wydatków może różnić się od koszyka wskaźnika CPI.
Jak sprawdzić własną lokatę
- W kalkulatorze lokaty wpisz kwotę, okres i oprocentowanie. Uwzględnij koniec promocji i podatek.
- Oblicz stopę netto: zysk po podatku podziel przez kapitał początkowy. Przy dopłatach w trakcie okresu takie proste dzielenie nie wystarcza.
- Wstaw do wzoru zmianę cen za ten sam okres. Rocznej inflacji nie porównuj wprost z odsetkami za trzy miesiące.
Dostęp do pieniędzy też ma znaczenie
Poduszka finansowa ma przede wszystkim pokryć pilne wydatki. Wyższe oprocentowanie nie pomaga, jeśli pieniędzy nie da się wypłacić na czas. W porównaniu lokaty i obligacji sprawdź również termin wypłaty odsetek i zasady wcześniejszego wyjścia.
Obligacje indeksowane inflacją mają określone w dokumentach okresy naliczania, podatek i opłaty. Sama nazwa produktu nie gwarantuje dodatniego realnego wyniku w każdym okresie. Akcje, złoto czy nieruchomości mogą tracić na wartości. Więcej o kolejności decyzji: inwestowanie dla początkujących.
